కోనసీమకీ రైలు కూత ఎప్పుడో !

సూర్య ప్రత్యేక విశ్లేషణ:కొబ్బరి చెట్ల ఊయలలు, పచ్చని తివాచీ పరిచిన వరి చేలు, గలగల పారే గోదావరి పాయలతో భూతల స్వర్గంగా పేరుగాంచిన ప్రాంతం డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ జిల్లా. అయితే, ప్రకృతి అందాల పరంగా ఎంత సుసంపన్నమో, ఆధునిక రవాణా సదుపాయాల పరంగా అంతటి వివక్షకు గురవుతోంది. దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చి ఏడు దశాబ్దాలు గడిచినా, భారత రైల్వే నెట్‌వర్క్ ప్రపంచంలోనే నాలుగో అతిపెద్ద వ్యవస్థగా ఎదిగినా.. కోనసీమ వాసులకు మాత్రం రైలు కూత వినడం ఇంకా ఎండమావిగానే మిగిలిపోయింది. కాకినాడ–కోటిపల్లి–అమలాపురం–నర్సాపూర్ రైల్వే లైన్ ప్రాజెక్టు ఏళ్ల తరబడి పాలకుల మాటలకే పరిమితమై, దశాబ్దాల తరబడి నిరీక్షణతో నలుగుతోంది.

 ప్రాజెక్ట్ నేపథ్యం: కలలు కన్న మూడు దశాబ్దాలు

కోటిపల్లి–నర్సాపూర్ రైల్వే లైన్ ప్రతిపాదన నిన్న మొన్నటిది కాదు. 1999–2000 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దివంగత లోక్‌సభ స్పీకర్ జి.ఎం.సి. బాలయోగి ప్రత్యేక చొరవతో ఈ ప్రాజెక్టును రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ మంజూరు చేసింది. కోటిపల్లి నుంచి నర్సాపూర్ వరకు దాదాపు 57.21 కిలోమీటర్ల మేర రైల్వే ట్రాక్ నిర్మించి, కోనసీమ గుండెకాయ లాంటి అమలాపురం మీదుగా ఉభయ గోదావరి జిల్లాలను అనుసంధానించాలన్నది ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం.

ఈ లైన్ పూర్తయితే చెన్నై–కోల్‌కతా మెయిన్ లైన్‌కు సమాంతరంగా తీరప్రాంత రైలు మార్గం ఏర్పడి, కాకినాడ నుంచి నర్సాపూర్, అక్కడి నుంచి మచిలీపట్నం, విజయవాడ వైపు ప్రత్యామ్నాయ రవాణా కారిడార్ అందుబాటులోకి వస్తుంది. కానీ, శంకుస్థాపన జరిగి పాతికేళ్లు దాటినా ప్రాజెక్టు కనీస స్థాయిని దాటకపోవడం అధికార యంత్రాంగం, పాలకుల ఉదాసీనతకు అద్దం పడుతోంది.

 నిధుల కేటాయింపులు: బడ్జెట్‌లో నామమాత్రపు పద్దులు

ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభంలో అంచనా వ్యయం సుమారు ₹300 కోట్లు కాగా, దశాబ్దాల జాప్యం వల్ల ప్రస్తుతం ప్రాజెక్టు వ్యయం ₹2,400 కోట్లకు పైగా పెరిగింది.

కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు 50:50 శాతం నిధుల భాగస్వామ్యం (కాస్ట్ షేరింగ్) ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. అయితే, ప్రతి సంవత్సరం కేంద్ర బడ్జెట్‌లో ఈ ప్రాజెక్టుకు నిధులు కేటాయించామని పాలకులు ప్రకటనలు గుప్పించినప్పటికీ, వాస్తవంగా మంజూరయ్యే నిధులు నామమాత్రంగానే ఉంటున్నాయి. కేంద్రం బడ్జెట్‌లో కొన్ని సంవత్సరాలు ₹100 కోట్లు, మరికొన్ని సంవత్సరాలు ₹200 కోట్లు చూపిస్తున్నప్పటికీ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తన వాటా నిధులను, ముఖ్యంగా భూసేకరణకు చెల్లించాల్సిన పరిహార నిధులను సకాలంలో జమ చేయకపోవడం ప్రాజెక్టుకు పెనుశాపంగా మారింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వైఫల్యాల వల్ల కేంద్ర నిధులు వెనక్కి వెళ్లడం లేదా ఖర్చు కాకుండా ఆగిపోవడం పరిపాటిగా మారింది.

 ఆలస్యానికి అసలైన కారణాలు ఏమిటి?

కోనసీమ రైల్వే ప్రాజెక్టు నత్తనడకన సాగడానికి ప్రధానంగా మూడు ప్రధాన సాంకేతిక, పరిపాలనాపరమైన సవాళ్లు ఉన్నాయి:

1. భూసేకరణ ప్రక్రియలో తిరోగమనం కోనసీమలో భూమి అత్యంత సారవంతమైనది. బహుళ పంటలు పండే వ్యవసాయ భూములు, వాణిజ్య విలువ కలిగిన కొబ్బరి తోటలు అధికంగా ఉన్నాయి. దీంతో రైతులు ప్రభుత్వం ఇచ్చే సాధారణ పరిహారానికి భూములు ఇవ్వడానికి విముఖత చూపారు. సరైన పరిహార ప్యాకేజీలు ఇవ్వడంలో ప్రభుత్వాలు తాత్సారం చేయడం వల్ల ఏళ్ల తరబడి భూసేకరణ కోర్టు కేసులు, వివాదాల మధ్య చిక్కుకుంది.
2.గోదావరి పాయలపై భారీ వంతెనల నిర్మాణం: కోటిపల్లి నుంచి నర్సాపూర్ వరకు గౌతమి, వశిష్ఠ, వైనతేయ వంటి గోదావరి ఉపపాయలను దాటాల్సి ఉంటుంది. ఈ మూడు ప్రధాన నదీ పాయలపై వంతెనలు నిర్మించడం ఇంజనీరింగ్ పరంగా అత్యంత సంక్లిష్టమైనది. గౌతమి నదిపై వంతెన పిల్లర్ల నిర్మాణం ఎన్నో ఏళ్లుగా సాగుతోంది. నదీ గర్భంలో లోతైన ఫౌండేషన్లు, వరద కాలంలో పనులు నిలిచిపోవడం, కాంట్రాక్టర్లకు బిల్లులు సకాలంలో రాకపోవడంతో నిర్మాణ సంస్థలు పనులను అర్ధాంతరంగా నిలిపివేయడం సాధారణమైపోయింది.
3.రాష్ట్ర వాటా నిధుల కొరత:ఒప్పందం ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇవ్వాల్సిన 50 శాతం నిధుల విడుదల క్రమం తప్పకుండా జరగకపోవడం పనులను స్తంభింపజేస్తోంది.

రాజకీయ నాయకుల పాత్ర: మాటల పరిమితమా? చేతల కొరవడా?

ఎన్నికలు వచ్చిన ప్రతిసారీ అన్ని రాజకీయ పార్టీల నాయకులకు కోనసీమ రైల్వే ప్రాజెక్ట్ ఒక ప్రధాన ప్రచారాస్త్రంగా మారుతుంది. "మేము అధికారంలోకి వస్తే రైలు కూత వినిపిస్తాం", "కేంద్రం నుంచి ప్రత్యేక ప్యాకేజీ తెస్తాం" అంటూ నాయకులు మైకులు పగలగొట్టడం, ఎన్నికలు ముగియగానే దాన్ని అటకెక్కించడం పరిపాటిగా మారింది.

దివంగత బాలయోగి తర్వాత ఈ ప్రాజెక్టును కేంద్ర స్థాయిలో గట్టిగా లాబీయింగ్ చేసి, ప్రత్యేక శ్రద్ధతో పనులు పరుగులు పెట్టించే బలమైన రాజకీయ సంకల్పం ఉన్న నాయకత్వం కరువైందన్నది కోనసీమ ప్రజల ఆవేదన. పార్లమెంట్‌లో ప్రశ్నలు వేయడం, రైల్వే బోర్డుకు వినతిపత్రాలు ఇవ్వడం ఫోటోలకు మాత్రమే పరిమితమవుతోందే తప్ప, క్షేత్రస్థాయిలో భూసేకరణ సమస్యలను పరిష్కరించడం, రాష్ట్ర ఖజానా నుంచి నిధులను ప్రత్యేకంగా విడుదల చేయించడంలో ప్రజాప్రతినిధులు ఆశించిన స్థాయిలో ప్రభావం చూపలేకపోతున్నారు.

 రైలు లేకపోవడం వల్ల కోనసీమ ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న నష్టాలు

రైల్వే కనెక్టివిటీ లేకపోవడం కోనసీమ ఆర్థిక, సామాజిక పురోగతిని దశాబ్దాలుగా వెనక్కి నెట్టింది:

ఉత్పత్తుల ఎగుమతిలో తీవ్ర ఇబ్బందులు: దేశంలోనే అత్యధికంగా కొబ్బరి, అరటి, వరి, ఉద్యానవన పంటలు, పూల నర్సరీలు (కడియం పరిసరాలు), మరియు ఆక్వా ఉత్పత్తులు (రొయ్యలు, చేపలు) ఇక్కడే ఉత్పత్తి అవుతాయి. రైలు మార్గం లేకపోవడంతో రైతులు పూర్తిగా రోడ్డు రవాణా మీదే ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. డీజిల్ ధరలు పెరగడంతో లారీ రవాణా వ్యయాలు తడిసి మోపెడవుతున్నాయి. నాణ్యమైన ఉత్పత్తులు ఇతర రాష్ట్రాలకు చేరేలోపే పాడైపోతుండటంతో రైతులకు గిట్టుబాటు ధర దక్కడం లేదు.
ఆక్వా రైతులకు కోలుకోలేని దెబ్బ: కోనసీమ నుంచి ఉత్తరాది రాష్ట్రాలకు వెళ్లే చేపలు, రొయ్యల కంటైనర్లను రోడ్డు మార్గంలో తరలించడం అత్యంత ఖరీదైన వ్యవహారం. రైల్వే రీఫర్ (కోల్డ్ స్టోరేజ్) వ్యాగన్ల సౌకర్యం ఉంటే అతి తక్కువ ఖర్చుతో ఈ ఉత్పత్తులను ఢిల్లీ, కోల్‌కతా వంటి మెట్రో నగరాలకు తరలించే అవకాశం ఉండేది.
ప్రయాణికుల తీవ్ర అవస్థలు: జిల్లా కేంద్రమైన అమలాపురం నుంచి రాజమండ్రి, కాకినాడ లేదా విజయవాడ వెళ్లాలన్నా బస్సుల మీదనే ఆధారపడాలి. పండుగ రోజుల్లో ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ దోపిడీకి హద్దు ఉండటం లేదు. విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు, రోగులు రోజువారీ రాకపోకలకు తీవ్ర అవస్థలు పడుతున్నారు.
పారిశ్రామిక వెనుకబాటుతనం: భారీ రవాణా సదుపాయమైన రైల్వే లేకపోవడం వల్ల కోనసీమ జిల్లాలో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు, కొబ్బరి ఆధారిత పరిశ్రమలు, భారీ పరిశ్రమలు ఏర్పాటు కావడానికి పారిశ్రామికవేత్తలు ముందుకు రావడం లేదు. ఫలితంగా స్థానిక యువత ఉపాధి కోసం హైదరాబాద్, బెంగళూరు, చెన్నై వంటి నగరాలకు వలస వెళ్లాల్సి వస్తోంది.

 ప్రాజెక్ట్ పూర్తయితే చేకూరే విప్లవాత్మక ప్రయోజనాలు

ఒకవేళ ఈ 57 కిలోమీటర్ల లైన్ పూర్తయితే కోనసీమ రూపురేఖలే మారిపోతాయి:

ఆర్థిక విప్లవం - రైతులకు అధిక లాభాలు: కొబ్బరి, ఆక్వా, కూరగాయలు, అరటి ఉత్పత్తులను దేశంలోని అతిపెద్ద మార్కెట్లకు నేరుగా, అత్యంత తక్కువ ఖర్చుతో రవాణా చేయవచ్చు. రైతుల ఆదాయం రెట్టింపయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
పర్యాటక రంగానికి మహర్దశ: కోనసీమను 'ఆంధ్రప్రదేశ్ కేరళ'గా పిలుస్తారు. అందమైన బ్యాక్‌వాటర్స్, మడ అడవులు, ప్రాచీన ఆలయాలు (అంతర్వేది, మురమళ్ళ, ద్రాక్షారామం, మందపల్లి) ఉన్నాయి. రైల్వే లైన్ పూర్తయితే దేశవ్యాప్తంగా పర్యాటకుల రాక విపరీతంగా పెరిగి, హోటల్, రవాణా, స్థానిక సేవా రంగాలకు ఊహించని ఉపాధి లభిస్తుంది.
తీరప్రాంత ప్రత్యామ్నాయ కారిడార్: తుపానులు, ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో ప్రధాన రైలు మార్గానికి (హౌరా-చెన్నై) అంతరాయం కలిగితే, ఈ తీరప్రాంత మార్గం అత్యవసర ప్రత్యామ్నాయ లైన్‌గా ఉపయోగపడుతుంది.
రవాణా భారం తగ్గింపు: రోడ్లపై భారీ వాహనాల ఒత్తిడి తగ్గి, రోడ్డు ప్రమాదాలు తగ్గుముఖం పడతాయి. సామాన్య, మధ్యతరగతి ప్రజలకు చౌకైన, సురక్షితమైన ప్రయాణం అందుబాటులోకి వస్తుంది.

 ఇప్పుడు జరగాల్సింది ఏమిటి?

కోనసీమ రైల్వే లైన్ కేవలం ఒక రవాణా ప్రాజెక్టు మాత్రమే కాదు.. అది లక్షలాది మంది ప్రజల జీవనాడి, వారి ఆత్మగౌరవ సమస్య.

ఇప్పటికైనా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఒకరిపై ఒకరు నిందలు వేసుకోవడం మాని, సంయుక్త టాస్క్‌ఫోర్స్‌ను ఏర్పాటు చేయాలి. భూసేకరణను యుద్ధప్రాతిపదికన పూర్తి చేసి, రైతులకు న్యాయమైన మార్కెట్ పరిహారాన్ని వెంటనే చెల్లించాలి. అలాగే గోదావరి నదిపై నిర్మాణంలో ఉన్న వంతెనల పనులను వేగవంతం చేసేందుకు ప్రత్యేక నిధుల కేటాయింపు జరగాలి.

పాలకుల ప్రకటనలు కేవలం 'కోతల' వరకే ఆగిపోకుండా, వాస్తవ రూపం దాల్చినప్పుడే కోనసీమ పచ్చటి ప్రకృతి ఒడిలో రైలు కూత ప్రతిధ్వనిస్తుంది. ఆ కూత కోనసీమ సమగ్ర ప్రగతికి సరికొత్త నాంది పలుకుతుంది!