బంగారంలో రేనియం కల్తీ కలకలం.. సాధారణ పరీక్షల్లోనూ తప్పుదోవ పట్టించే ఫలితాలు?
హైదరాబాద్: బంగారు ఆభరణాల స్వచ్ఛతపై మరోసారి ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. బంగారం బరువును పెంచేందుకు ‘రేనియం’ (Rhenium) అనే లోహపు పౌడర్ను కలుపుతున్నారనే ఆరోపణలు తాజాగా వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఈ తరహా కల్తీ వల్ల ఆభరణాల్లో అసలైన బంగారం శాతం తగ్గినా, మొత్తం బరువు పెరిగే అవకాశం ఉందని పరిశోధనాత్మక కథనాలు వెల్లడించాయి. ముఖ్యంగా సాధారణంగా ఉపయోగించే కొన్ని XRF పరీక్షల్లోనూ తప్పుడు ఫలితాలు వచ్చే అవకాశం ఉండటం వినియోగదారుల్లో ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
దైనిక్ భాస్కర్ పరిశోధనలో ఏం తేలింది?
దైనిక్ భాస్కర్ ప్రచురించిన పరిశోధనాత్మక కథనం ప్రకారం, 7.830 గ్రాముల 24 క్యారెట్ల బంగారంలో ఒక గ్రాము రేనియం పౌడర్ కలిపి ఆభరణాన్ని తయారు చేసినట్లు వెల్లడించింది. అనంతరం ఆ ఆభరణాన్ని పరీక్షా కేంద్రాలకు తీసుకెళ్లగా, కొన్ని పరీక్షల్లో అది 22 క్యారెట్ల బంగారంగా గుర్తించినట్లు కథనం పేర్కొంది. ఒక హాల్మార్కింగ్ కేంద్రం నుంచి 916 గుర్తు కూడా లభించినట్లు ఆరోపించింది.
XRF పరీక్షల్లో ఎందుకు సమస్య?
బంగారం స్వచ్ఛతను అంచనా వేయడానికి సాధారణంగా XRF (X-Ray Fluorescence) యంత్రాలను ఉపయోగిస్తారు. అయితే రేనియం, బంగారం మూలకాల స్పెక్ట్రల్ సంకేతాల్లో కొంతవరకు ఓవర్ల్యాప్ ఉండటంతో, సరైన విశ్లేషణ లేకపోతే కొన్ని సందర్భాల్లో తప్పుడు ఫలితాలు వచ్చే అవకాశం ఉందని శాస్త్రీయ పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే అన్ని XRF యంత్రాలు ఈ కల్తీని గుర్తించలేవని చెప్పడం సరికాదు. తగిన పరీక్షా విధానాలతో రేనియంను గుర్తించే అవకాశముంది.
శాస్త్రీయ పరిశోధన ఏం చెబుతోంది?
2025లో ప్రచురితమైన ఒక శాస్త్రీయ పరిశోధనలో బంగారు ఆభరణాల్లో రేనియం, టంగ్స్టన్ వంటి మూలకాల ఉనికిని గుర్తించే పరీక్షా పద్ధతులను వివరించారు. అవసరమైన సందర్భాల్లో ICP-OES వంటి అధునాతన పరీక్షా విధానాలు ఉపయోగపడతాయని పరిశోధన పేర్కొంది. అలాగే బంగారం స్వచ్ఛతను నిర్ధారించడంలో ఉపరితల పరీక్షలకే పరిమితం కాకుండా తగిన సమగ్ర పరీక్షలు అవసరమని నిపుణుల అభిప్రాయం.
వినియోగదారులు ఏం జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి?
బంగారు ఆభరణాలు కొనుగోలు చేసేటప్పుడు BIS హాల్మార్క్, HUID నంబర్ను తప్పనిసరిగా పరిశీలించాలి. అనుమానం ఉన్నప్పుడు BIS గుర్తింపు పొందిన పరీక్షా కేంద్రంలో అదనపు పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. కేవలం ఒక సాధారణ XRF పరీక్ష ఫలితాన్ని మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకుని ఆభరణం పూర్తి స్వచ్ఛతపై నిర్ణయానికి రావద్దు.
బంగారంలో రేనియం కల్తీకి సంబంధించిన ఆరోపణలు తీవ్రంగా పరిగణించాల్సిన అంశమే. అయితే దేశంలోని అన్ని ప్రధాన నగరాల్లో ఈ మోసం విస్తృతంగా జరుగుతోందని నిర్ధారించే స్వతంత్ర ఆధారాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. ఈ వ్యవహారంపై సంబంధిత అధికారులు సమగ్ర విచారణ జరిపి, హాల్మార్కింగ్ పరీక్షల విశ్వసనీయతపై స్పష్టత ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.
Suryaa News Desk