హరిహరుల అనుగ్రహం కోసం దీపారాధన.. పురాణాల్లో విశిష్ట స్థానం..కార్తీక ద్వాదశి విశిష్టత..
హిందూ ధర్మంలో కార్తీక మాసానికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఈ మాసంలోని ప్రతి తిథి ఏదో ఒక ఆధ్యాత్మిక విశేషాన్ని, పురాణ గాథను తనలో ఇముడ్చుకుంది. ముఖ్యంగా కార్తీక శుక్ల ద్వాదశి తిథి ఎంతో పవిత్రమైనది. దీనినే క్షీరాబ్ది ద్వాదశి, చిలుకు ద్వాదశి, తులసీ ద్వాదశి అని పిలుస్తారు. ఈ పర్వదినం శ్రీమహావిష్ణువు ఆరాధనకు, తులసీదేవి పూజకు, దీపారాధనకు ప్రత్యేకంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
క్షీరాబ్ది ద్వాదశి అంటే ఏమిటి?
క్షీరాబ్ది అంటే పాలసముద్రం లేదా క్షీరసాగరం. పురాణాల్లో క్షీరసాగర మథనానికి ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. దేవతలు, రాక్షసులు అమృతాన్ని పొందాలనే సంకల్పంతో మందర పర్వతాన్ని కవ్వంగా, వాసుకి సర్పాన్ని తాడుగా చేసుకుని క్షీరసాగరాన్ని మథించినట్లు పురాణ గాథలు వివరిస్తాయి. ఈ మథనం ద్వారా లక్ష్మీదేవి, ఐరావతం, ఉచ్చైశ్రవం, కౌస్తుభమణి, అమృత కలశం తదితర అద్భుత సంపదలు ఆవిర్భవించాయి. ఈ క్షీరసాగర మథన స్మరణతో ముడిపడిన తిథి కావడంతో దీనికి క్షీరాబ్ది ద్వాదశి అనే పేరు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.
యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొన్న శ్రీహరి
ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశిని శయన ఏకాదశిగా వ్యవహరిస్తారు. ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్రలోకి ప్రవేశిస్తాడని పురాణ సంప్రదాయం చెబుతుంది. నాలుగు నెలల చాతుర్మాస కాలం అనంతరం కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి నాడు స్వామివారు యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొంటారని విశ్వాసం. అందుకే ఈ ఏకాదశిని ఉత్థాన ఏకాదశి లేదా ప్రబోధినీ ఏకాదశి అంటారు.
ఆ మరుసటి రోజు వచ్చే ద్వాదశి తిథి క్షీరాబ్ది ద్వాదశిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువును లక్ష్మీ సమేతంగా ఆరాధించడం విశేష ఫలప్రదమని భక్తుల నమ్మకం.
తులసీదేవి కల్యాణానికి ప్రత్యేకత
క్షీరాబ్ది ద్వాదశి రోజున నిర్వహించే ప్రధాన వేడుక తులసీదేవి కల్యాణం. తులసీదేవిని శ్రీమహావిష్ణువు స్వరూపమైన సాలగ్రామ స్వామితో వివాహం జరిపించడం ఈ పర్వదినంలోని ముఖ్యమైన ఆచారం.
పురాణ గాథల ప్రకారం జలంధరుడి భార్య బృందాదేవి మహా పతివ్రత. ఆమె పాతివ్రత్య మహిమ కారణంగా జలంధరుడు అపారమైన శక్తిని పొందుతాడు. లోకకంటకుడిగా మారిన జలంధరుడి సంహారం కోసం శ్రీమహావిష్ణువు లీలకు సంబంధించిన కథనం పురాణాల్లో కనిపిస్తుంది. అనంతరం బృందాదేవి తులసిగా అవతరించిందని, ఆమెను తనకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రురాలిగా శ్రీహరి వరమిచ్చాడని పురాణ సంప్రదాయం వివరిస్తుంది.
అప్పటి నుంచి శ్రీమహావిష్ణువు పూజలో తులసీదళాలకు విశేష స్థానం లభించింది. తులసి లేని విష్ణుపూజ సంపూర్ణం కాదనేంతగా ఈ పవిత్ర మొక్కకు ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
ఉసిరి కొమ్మకు ఎందుకంత ప్రాధాన్యం?
ఈ రోజున తులసి కోట వద్ద ఉసిరి కొమ్మను ఉంచి పూజించడం సంప్రదాయం. ఉసిరి వృక్షాన్ని ధాత్రీ వృక్షంగా పిలుస్తారు. దీనిని విష్ణు స్వరూపంగా భావించే ఆచారం ఉంది. తులసీదేవితో పాటు ఉసిరి కొమ్మను ఉంచి లక్ష్మీనారాయణులను ఆరాధిస్తారు.
తులసి కోటను శుభ్రం చేసి, రంగవల్లులతో అలంకరించి, పసుపు, కుంకుమలు సమర్పించి పూజిస్తారు. తులసీదేవికి చీర, ఆభరణాలు అలంకరించి, సాలగ్రామ స్వామిని ప్రతిష్ఠించి కల్యాణ వేడుక నిర్వహిస్తారు. సాయంత్రం వేళ తులసి కోట చుట్టూ దీపాలు వెలిగించి భక్తిశ్రద్ధలతో హారతి ఇస్తారు.
దీపదానానికి విశిష్ట స్థానం
కార్తీక మాసమంతా దీపారాధనకు ప్రాధాన్యం ఉన్నప్పటికీ క్షీరాబ్ది ద్వాదశి నాడు తులసి కోట వద్ద దీపాలు వెలిగించడం మరింత విశేషంగా భావిస్తారు. ఇంటి ప్రాంగణంలో తులసి చెట్టు వద్ద దీపాలు వెలిగించి శ్రీహరిని స్మరించుకుంటారు. విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం, తులసీ అష్టోత్తర పఠనం, హరినామ సంకీర్తన చేస్తారు. పండ్లు, పాయసం, బెల్లంతో చేసిన పదార్థాలు తదితరాలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.
దీపదానం చేయడం వల్ల అజ్ఞానమనే చీకటి తొలగి జ్ఞానజ్యోతి వెలుగుతుందని ఆధ్యాత్మిక భావన. ఈ రోజున చేసే పూజలు కుటుంబంలో సుఖశాంతులు, సౌభాగ్యం కలిగిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం.
వివాహ శుభకార్యాలకు శ్రీకారం
చాతుర్మాస కాలంలో శుభకార్యాలకు విరామం ఇచ్చే సంప్రదాయం అనేక ప్రాంతాల్లో ఉంది. శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొన్న అనంతరం శుభకార్యాల నిర్వహణకు అనుకూలమైన కాలం ప్రారంభమవుతుందని భావిస్తారు. తులసీ కల్యాణంతో వివాహాది శుభకార్యాల సీజన్కు ఆధ్యాత్మికంగా శ్రీకారం చుడతారు.
ఆచరిస్తే హరిహరుల అనుగ్రహం
క్షీరాబ్ది ద్వాదశి కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు. ప్రకృతిని దైవస్వరూపంగా ఆరాధించే భారతీయ సంప్రదాయానికి ప్రతీక. తులసి, ఉసిరి వంటి పవిత్ర వృక్షాలను పూజించడం ద్వారా ప్రకృతి పరిరక్షణ ప్రాధాన్యాన్ని కూడా ఈ పర్వదినం గుర్తుచేస్తుంది.
ఈ పవిత్రమైన రోజున భక్తులు ఉపవాసం, పూజలు, దీపదానం, దానధర్మాలు తమ శక్తి మేరకు ఆచరిస్తారు. ముఖ్యంగా సాయంత్రం తులసీదేవి కల్యాణం నిర్వహించి లక్ష్మీనారాయణులను ఆరాధిస్తారు.
కార్తీక మాస ఆధ్యాత్మిక వైభవానికి మకుటాయమానంగా నిలిచే క్షీరాబ్ది ద్వాదశి.. భక్తికి, పవిత్రతకు, ప్రకృతి ఆరాధనకు ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. తులసీదేవి అనుగ్రహంతో పాటు లక్ష్మీనారాయణుల కృపను పొందాలనే ఆకాంక్షతో భక్తజనం ఈ పర్వదినాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు.
సర్వేజనా సుఖినోభవంతు.. శ్రీ లక్ష్మీనారాయణుల అనుగ్రహం సర్వులపై ఉండాలి!