తోబుట్టువుల అనుబంధాల పండుగ

కార్తీక మాసం అనగానే నిత్య ధూపదీప నైవేద్యాలు, చన్నీటి స్నానాలు, శివనామ స్మరణతో మారుమోగే దేవాలయాలు గుర్తుకొస్తాయి. ఆధ్యాత్మిక చింతనకు ప్రతిరూపంగా నిలిచే ఈ పుణ్య మాసంలో, మానవ సంబంధాలను పటిష్టం చేస్తూ తోడబుట్టినవారి మధ్య ప్రేమానురాగాలను చాటే విశిష్టమైన పండుగే 'భగినీ హస్తభోజనం'. కార్తీక శుద్ధ విదియ రోజున జరుపుకునే ఈ ఆచారం వెనుక ఎంతో లోతైన శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక అంతరార్థం దాగి ఉంది.

భగినీ హస్తభోజనం విశిష్టత

సాధారణంగా ఆడపిల్ల ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు ఆమె సొమ్ము లేదా ఆతిథ్యం ఉచితంగా స్వీకరించకూడదనేది సాంప్రదాయ నియమం. కానీ, కార్తీక శుద్ధ విదియ నాడు మాత్రం సోదరుడు తప్పనిసరిగా తన అక్క లేదా చెల్లెలి ఇంటికి వెళ్లి, ఆమె స్వయంగా వడ్డించే విందును భుజించాలని ధర్మశాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. 'భగిని' అంటే తోడబుట్టిన సోదరి, 'హస్తభోజనం' అంటే ఆమె చేతి వంట ఆరగించడం.

పురాణ కథ – యమధర్మరాజు అభయం

ఈ ఆచారం వెనుక పురాణాల్లో ఒక ఆసక్తికరమైన వృత్తాంతం ఉంది. సూర్య భగవానుని సంతానమైన యమధర్మరాజు, యమునాదేవి అత్యంత ఆప్యాయతతో ఉండేవారు. ఒకానొక సందర్భంలో యమున తన సోదరుడిని విందుకు పిలవగా, విధుల ఒత్తిడి వల్ల వెళ్లలేకపోయిన యముడు కార్తీక శుద్ధ విదియ రోజున ఆమె ఇంటికి వెళ్లాడు.

తన సోదరుడి రాకతో పులకించిపోయిన యమున, ఆయన నుదుట సుమంగళకరమైన తిలకం దిద్ది, రుచికరమైన పిండివంటలతో ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. చెల్లెలి అనురాగానికి ముగ్ధుడైన యమధర్మరాజు ఏమైనా వరం కోరుకోమనగా— *"ప్రతి ఏటా ఈ తిథినాడు ఏ సోదరుడైతే తన సోదరి ఇంట భోజనం చేస్తాడో, అతనికి అపమృత్యు భయం కానీ, నరక బాధలు కానీ ఉండకూడదు"* అని యమున వరం కోరింది. దానికి యమధర్మరాజు సంతోషంగా అంగీకరించి ఆశీర్వదించాడు.

రెండు రోజుల ఆత్మీయ కలయిక

మొదటి రోజు (విదియ):సోదరుడు సోదరి ఇంట విందు ఆరగించి, ఆమెకు తన శక్తి కొలదీ బహుమతులు, కానుకలు అందించి ఆశీస్సులు పొందుతాడు.

రెండవ రోజు (తదియ):మరుసటి రోజున సోదరుడు తన సోదరిని గౌరవంగా తన ఇంటికి ఆహ్వానించి, సకల ఆతిథ్యాలతో పాటు నూతన వస్త్రాలు, పసుపు-కుంకుమలు సమర్పించి సత్కరిస్తాడు.

ఈ విధంగా ఇరువైపులా గౌరవ మర్యాదలు ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం వల్ల తోడబుట్టినవారి మధ్య ఉండే చిన్నచిన్న మనస్పర్థలు తొలగిపోయి, కుటుంబాల్లో ఆనందం, ఆత్మీయత పెంపొందుతాయి.

-సన్నిధిరాజు భాస్కర్, సూర్య న్యూస్ నెట్వర్క్ ఇంచార్జి.