పండుగ విశిష్టత, అంతరార్థం, సంపూర్ణ పూజా విధానం!

కార్తిక మాసం అంటేనే ఆధ్యాత్మిక శోభ. దీపాల వెలుగులు, శివకేశవుల నామస్మరణలతో తెలుగు లోగిళ్లు కళకళలాడే ఈ పవిత్ర మాసంలో వచ్చే అత్యంత విశిష్టమైన పండుగ నాగుల చవితి. రేపు (నవంబర్ 13, శుక్రవారం) జరగనున్న ఈ పర్వదినాన భక్తులు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో నాగదేవతను ఆరాధించేందుకు సిద్ధమవుతున్నారు. సూర్యోదయానికి ముందే ఆకాశంలో తూర్పు దిక్కున శేషుని నక్షత్ర రూపం దర్శనమిచ్చే ఈ శుభదినాన, పుట్టలో పాలు పోసి చలిమిడి, వడపప్పు, నువ్వుల లడ్డూలను నైవేద్యంగా సమర్పించడం మన సంప్రదాయం.

అయితే, నాగుల చవితి వెనుక కేవలం ఆచారాలు మాత్రమే కాదు, లోతైన ఖగోళ, జ్యోతిష్య మరియు వేదాంత రహస్యాలు దాగి ఉన్నాయి.

'నాగం' అంటే నిరంతర గమనం.. కాలానికి ప్రతీక!

సంస్కృతంలో 'న అగ' అంటే కదలకుండా ఉండనిది—అనగా నిరంతరం కదులుతూ, ప్రవహిస్తూ ఉండేది అని అర్థం. సృష్టిలో అన్నింటికంటే వేగంగా, ఒక్క క్షణం కూడా ఆగకుండా పరిగెత్తేది 'కాలం'. అందుకే నాగాన్ని కాలానికి ప్రతీకగా భావించి 'కాలనాగము' అని పిలుస్తారు. అలాగే, తన హృదయ భాగంతో ('ఉరా') భూమిని తాకుతూ పాకే జీవి కాబట్టి సర్పానికి 'ఉరగము' అనే పేరు వచ్చింది. హృదయం చెప్పినట్టు నడుచుకునే మనుషులు కూడా ఒక రకంగా 'ఉరగములే' అని ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.

దోష నివారణ.. హరిహరుల అనుగ్రహం

జ్యోతిష్య శాస్త్రం ప్రకారం ఆశ్లేష, ఆరుద్ర, మూల, పూర్వాభాద్ర, పూర్వాషాఢ అనే ఐదు నక్షత్రాలను 'సర్ప నక్షత్రాలు'గా పేర్కొంటారు. జాతకంలో కాలసర్ప దోషం ఉన్నవారికి వివాహం, సంతానం, వృత్తిపరమైన అంశాల్లో ఆటంకాలు ఎదురవుతుంటాయి. నాగుల చవితి రోజున నాగేంద్రునితో పాటు గణపతి, సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామిని ఆరాధించడం వల్ల ఈ దోషాలు తొలగిపోతాయి. అంతేకాదు, శ్రీమహావిష్ణువుకు ఆదిశేషుడు శయ్యగా, పరమశివునికి వాసుకి కంఠాభరణంగా ఉన్నందున, నాగారాధన చేయడం ద్వారా హరిహరులిద్దరినీ ఒకేసారి సేవించిన పుణ్యఫలం దక్కుతుంది. 'చవితి' అంటే నాల్గవ తిథి. ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్ష అనే నాలుగు పురుషార్థాలలో నాల్గవదైన 'మోక్షాన్ని' (కష్టాల నుండి విముక్తిని) ఈ రోజు పూజలు ప్రసాదిస్తాయి.

కత్తిపీట వాడరు.. పొలం దున్నరు!

నాగుల చవితి ప్రకృతి పట్ల మనకున్న గౌరవానికి నిదర్శనం. ఈ రోజున రైతులు పొలం పనుల్లో ఎలాంటి పనిముట్లు ఉపయోగించరు. ఇళ్లలో కూడా కూరగాయలు తరిగేందుకు కత్తులు, కత్తిపీటలు వాడకుండా నియమం పాటిస్తారు. భూమిలో నివసించే జీవులకు ఎలాంటి హాని తలపెట్టకూడదన్న జీవకారుణ్య భావమే ఈ ఆచారం వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశం.

పుట్టలో పాలు పోయడంలోని అసలు అంతరార్థం ఇదే!

"పాములు పాలు తాగవు కదా, మరి పుట్టలో పాలు ఎందుకు పోయాలి?" అనే సందేహం చాలామందిలో ఉంటుంది. కానీ దీని వెనుక ఒక అద్భుతమైన జీవన వేదాంతం ఉంది. పాలు స్వచ్ఛతకు, మన జీవితానికి ప్రతీక. పాలను వేడి చేసి, చల్లార్చి, మజ్జిగ చుక్క వేస్తే పెరుగు అవుతుంది. ఆ పెరుగును చిలికితే వెన్న, ఆ వెన్నను కాచితే యజ్ఞానికి పనికివచ్చే పవిత్రమైన నెయ్యి తయారవుతుంది. ఇదే విధంగా, మన జీవితమనే పాలను 'జ్ఞానం' అనే వేడితో కాచి, 'వివేకం' అనే మజ్జిగతో తోడుపెడితే 'సుఖం' అనే పెరుగు తయారవుతుంది. ఆ సుఖాన్ని 'ఔదార్యం' అనే కవ్వంతో చిలికితే 'శాంతి' లభిస్తుంది. దాని నుండి సమాజ సేవ అనే వెన్నను తీసి, భగవంతుని ఆరాధన అనే జ్ఞానాన్ని జోడిస్తే త్యాగం, యోగం, భోగం అనే మూడు రకాల నెయ్యి ఆవిర్భవిస్తుంది. సకల వేదాల సారమైన ఈ తత్వాన్ని గుర్తుచేసుకోవడానికే జీవన ప్రతీక అయిన నాగులకు పాలను అర్పిస్తాం.

 "దేవాః చక్షుషా భుంజనాః భక్తాన్‌ పాలయంతి" — దేవతలు మనం సమర్పించే నైవేద్యాన్ని కేవలం తమ చూపులతోనే స్వీకరించి భక్తులను అనుగ్రహిస్తారని శాస్త్ర వచనం.

కాబట్టి, నాగుల చవితి రోజున పుట్టలో కేవలం కొద్దిపాటి పాలను మాత్రమే భక్తితో సమర్పించి, మిగిలిన పాలను వృథా చేయకుండా కుటుంబ సభ్యులందరూ ప్రసాదంగా స్వీకరించడం శ్రేయస్కరం.

నాగుల చవితి సరళమైన పూజా విధానం

నాగుల చవితి రోజున పుట్ట వద్దకు వెళ్లి పూజ చేయడం ఉత్తమం. ఒకవేళ పుట్ట అందుబాటులో లేనివారు ఆలయంలోని నాగ ప్రతిమ వద్ద లేదా ఇంట్లోనే పసుపుతో గణపతిని, నాగేంద్రుని ప్రతిమలను చేసి భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించుకోవచ్చు.

 పూజా సామగ్రి సిద్ధం చేసుకోవడం: ఆవు పాలు, పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు, తెల్లటి లేదా ఎర్రటి పువ్వులు (మందార, మల్లె, జాజి వంటివి), నూలు పోగుతో చేసిన వస్త్రం (పోచ), గంధం, అగరబత్తీలు, కర్పూరం, ఆవు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో దీపాలు.

  నైవేద్య పదార్థాలు: నాగుల చవితికి ప్రధానంగా పచ్చి బియ్యపు పిండితో చేసిన చలిమిడి, నానబెట్టిన పెసరపప్పుతో చేసే వడపప్పు, బెల్లం కలిపి దంచిన నువ్వుల ఉండలు (చిమ్మిలి), అరటిపండ్లు మరియు కొబ్బరికాయను సిద్ధం చేసుకోవాలి.

  పుట్ట వద్ద / ఇంట్లో పూజా క్రమం:

    ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. ముందుగా విఘ్నాలన్నీ తొలగిపోవాలని పసుపు గణపతిని పూజించాలి.

   పుట్ట వద్దకు వెళ్లినవారు ముందుగా పుట్ట చుట్టూ శుభ్రం చేసి, పుట్టపై పసుపు, కుంకుమ చల్లి, పూలతో అలంకరించాలి. నూలు పోగును (వస్త్రంగా భావిస్తూ) పుట్టపై ఉంచాలి.

    ఆ తర్వాత భక్తితో కొద్దిపాటి ఆవు పాలను పుట్టలో పోయాలి (మరీ ఎక్కువ పాలు పోయకుండా శాస్త్ర నియమం ప్రకారం కొద్దిగానే పోసి, మిగిలినవి ప్రసాదంగా ఉంచుకోవాలి).

    పుట్టకు కొంచెం దూరంలో దీపం వెలిగించి, అగరబత్తీలు, హారతి ఇచ్చి చలిమిడి, వడపప్పు, నువ్వుల లడ్డూలను నైవేద్యంగా సమర్పించాలి.

 పఠించాల్సిన నవనాగ స్తోత్రం: పూజ చేసేటప్పుడు ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని 3 లేదా 9 సార్లు పఠించడం వల్ల సకల దోషాలు తొలగిపోతాయి:

   "అనంతం వాసుకిం శేషం పద్మనాభం చ కంబలమ్ |

   శంఖపాలం ధృతరాష్ట్రం తక్షకం కాలీయం తథా ||

   ఏతాని నవ నామాని నాగానాం చ మహాత్మనామ్ |

   సాయంకాలే పఠేన్నిత్యం ప్రాతఃకాలే విశేషతః |

   తస్య విషభయం నాస్తి సర్వత్ర విజయీ భవేత్ ||"

  ప్రసాద స్వీకరణ: పూజ ముగిసిన తర్వాత పుట్ట మన్నును (వల్మీక మృత్తిక) కొద్దిగా తీసుకుని చెవులకు, కంఠానికి రాసుకోవడం వల్ల చర్మ, కర్ణ సంబంధ వ్యాధులు దరిచేరవని పెద్దల విశ్వాసం. అనంతరం ఆ నైవేద్యాలను బంధుమిత్రులతో కలిసి ప్రసాదంగా స్వీకరించాలి.