బ్యాటరీ స్క్రాప్ ఎగుమతులపై నిషేధం: దేశీయ శుద్ధి సామర్థ్యానికి అసలు సిసలు పరీక్ష!
సూర్య బిజినెస్ & ఇండస్ట్రీ డెస్క్ (న్యూఢిల్లీ): దేశీయంగా కీలక ఖనిజాల లభ్యతను పెంచడం మరియు క్లీన్ ఎనర్జీ సరఫరా గొలుసును బలోపేతం చేసే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయం ఇప్పుడు భారత బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్ రంగ సామర్థ్యానికి అసలు పరీక్షగా మారింది. డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ ఫారిన్ ట్రేడ్ లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీ వ్యర్థాలు, స్క్రాప్ మరియు ముఖ్యంగా 'బ్లాక్ మాస్' ఎగుమతులపై తక్షణమే నిషేధం విధించింది. పాత బ్యాటరీలను తుక్కుగా మార్చగా వచ్చే ఈ బ్లాక్ మాస్లో లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్, మాంగనీస్ వంటి అత్యంత విలువైన లోహాలు ఉంటాయి. ఇప్పటివరకు ఈ ముడి పదార్థం విదేశాలకు ఎగుమతి అవుతుండటంతో, దేశీయ రీసైక్లింగ్ సంస్థలకు ముడిసరుకు కొరత ఏర్పడేది.
అయితే, ఎగుమతులపై నిషేధం విధించినంత మాత్రాన దేశీయంగా బ్యాటరీ-గ్రేడ్ ఖనిజాల ఉత్పత్తి వెంటనే పెరుగుతుందా అన్నదానిపై పరిశ్రమ వర్గాల్లో సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. 2025 గణాంకాల ప్రకారం, భారత్లో రీసైకిల్ చేసిన బ్లాక్ మాస్ నుండి వెలికితీసిన లోహపు లవణాల్లో కేవలం 10 శాతం మాత్రమే కొత్త బ్యాటరీల తయారీకి సరిపడే అత్యున్నత నాణ్యత కలిగి ఉన్నాయి. మిగిలిన 90 శాతం తక్కువ నాణ్యత గల పారిశ్రామిక లవణాలుగా విదేశాలకు ఎగుమతి అవుతున్నాయి. దేశంలో బ్యాటరీలను పొడి చేసే యూనిట్లు ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, అత్యంత సంక్లిష్టమైన, భారీ పెట్టుబడితో కూడిన 'హైడ్రోమెటలర్జికల్ రిఫైనింగ్' ప్లాంట్ల కొరత తీవ్రంగా ఉంది.
మరోవైపు, ఎగుమతుల నిషేధం వల్ల దేశీయ మార్కెట్లో బ్యాటరీ స్క్రాప్ మరియు బ్లాక్ మాస్ ధరలు పడిపోతాయనే ఆందోళన రీసైక్లర్లు, సేకరణదారులలో నెలకొంది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్ పోటీ లేకపోతే దేశీయ రిఫైనరీలు తక్కువ ధరకే స్క్రాప్ను కొనుగోలు చేసే అవకాశం ఉందని, దీనివల్ల పాత బ్యాటరీల సేకరణ లాభదాయకం కాకుండా పోయి అసంఘటిత రంగం వైపు మళ్లే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం దేశంలో సుమారు 80 శాతం లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీ వ్యర్థాలు అసంఘటిత, నియంత్రణ లేని మార్గాల ద్వారానే సేకరించబడుతున్నాయి. 2027-28 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి కొత్త బ్యాటరీల తయారీలో కనీస దేశీయ రీసైకిల్డ్ మెటీరియల్ వాడకం తప్పనిసరి కానున్న నేపథ్యంలో, ప్రభుత్వం విధించిన ఈ ఎగుమతి నిషేధం దేశీయ కంపెనీల సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని, శుద్ధి సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకునే కీలక తరుణంగా మారింది.