పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు ఉపాధి కల్పన-బయోస్పియర్ రిజర్వ్‌లతో సరికొత్త విప్లవం
సూర్య జాతీయ డెస్క్: పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు స్థానిక ప్రజల జీవనోపాధిని మెరుగుపరిచే దిశగా భారతదేశం సరికొత్త ఆదర్శాన్ని నిలుపుతోంది. అంతర్జాతీయ బయోస్పియర్ రిజర్వ్‌ల దినోత్సవం సందర్భంగా దేశంలోని వృక్ష మరియు జంతు జాల రక్షణలో బయోస్పియర్ రిజర్వ్‌ల ప్రాముఖ్యతపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు. హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని మంచు చిరుతల స్థావరాల నుంచి తమిళనాడులోని మన్నార్ సింధుశాఖ కోరల్ రీఫ్‌ల వరకు వ్యాపించి ఉన్న 18 బయోస్పియర్ రిజర్వ్‌లు దేశ పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. వీటిలో 13 రిజర్వ్‌లు యునెస్కో ప్రపంచ బయోస్పియర్ రిజర్వ్‌ల నెట్‌వర్క్‌లో గుర్తింపు పొందడం దక్షిణాసియాలోనే అత్యంత అరుదైన ఘనతగా నిలిచింది.
ప్రకృతి వైవిధ్యాన్ని కాపాడుతూనే స్థానిక గిరిజన మరియు గ్రామీణ ప్రజల ఆర్థిక స్థితిగతులను మెరుగుపరచడమే ఈ విధానం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం. ఉదాహరణకు నీలగిరి బయోస్పియర్ రిజర్వ్‌లో అడవులను నాశనం చేసే పొద మొక్కలను సేకరించి వాటితో చేతివృత్తుల కళాకారులు అందమైన ఏనుగు బొమ్మలు మరియు ఫర్నిచర్ తయారు చేస్తున్నారు. ఈ ఉత్పత్తుల విక్రయం ద్వారా స్థానిక ప్రజలకు నిరంతర ఉపాధి లభించడమే కాకుండా అడవులకు పట్టిన పర్యావరణ ముప్పు కూడా తొలగిపోతోంది. ఈ తరహా వినూత్న కార్యక్రమాలు పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు మానవ మనుగడ మధ్య ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి.
దేశభౌగోళిక వైశాల్యంలో కేవలం రెండున్నర శాతం విస్తీర్ణం కలిగిన భారతదేశంలో ప్రపంచంలోని ఎనిమిది శాతం జీవవైవిధ్య జాతులు నివసిస్తుండటం మన పర్యావరణ వనరుల సమృద్ధికి నిదర్శనం. నేషనల్ పార్కులు మరియు వైల్డ్‌లైఫ్ శాంక్చురీల వలే కేవలం జంతువుల సంరక్షణకే పరిమితం కాకుండా బయోస్పియర్ రిజర్వ్‌లు మూడు విభిన్న జోన్లుగా పనిచేస్తాయి. అత్యంత సురక్షితమైన కోర్ జోన్, విద్యా సంబంధ పరిశోధనల కోసం బఫర్ జోన్ మరియు మానవ నివాసాలతో పాటు సుస్థిర వ్యవసాయం సాగించే ట్రాన్సిషన్ జోన్లుగా వీటిని విభజించి జీవ వైవిధ్యాన్ని సంరక్షిస్తున్నారు.
కేంద్ర పర్యావరణ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ బయోడైవర్సిటీ కన్జర్వేషన్ పథకం ద్వారా రాష్ట్రాలకు తగిన ఆర్థిక మరియు సాంకేతిక సహాయాన్ని అందిస్తోంది. భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే తీవ్రమైన వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునేలా స్థానిక సాంప్రదాయ జ్ఞానాన్ని ఆధునిక పరిశోధన సాంకేతికతతో అనుసంధానిస్తూ పర్యావరణ వ్యవస్థలను పునరుద్ధరిస్తున్నారు. హిమపాతాల మధ్య నివసించే మంచు చిరుతల సంరక్షణ నుంచి సముద్ర తీర ప్రాంత పగడపు దిబ్బల రక్షణ వరకు చేపడుతున్న ఈ చర్యలు దేశ ఆర్థిక ప్రగతికి మరియు సుస్థిర జీవన విధానానికి ఎంతగానో దోహదపడుతున్నాయి.
