మెటా పన్ను వివాదం..

సూర్య అంతర్జాతీయ డెస్క్: ఫేస్‌బుక్ మాతృ సంస్థ మెటా పన్ను చెల్లింపుల వ్యవహారం మరోసారి వివాదంగా మారింది. ఆ సంస్థ సీఈఓ మార్క్ జుకర్‌బర్గ్ 2012, 2013లో వినియోగించిన స్టాక్ ఆప్షన్ల ద్వారా వచ్చిన సుమారు 4.1 బిలియన్ డాలర్ల ఆదాయాన్ని పరిశోధనకు సంబంధించిన వేతనంగా చూపి, సుమారు 355 మిలియన్ డాలర్ల ఫెడరల్ పన్ను రాయితీ పొందినట్లు అమెరికా పన్ను కోర్టు దాఖలాల్లో వెల్లడైంది. ఆ రాయితీని తిరిగి వసూలు చేయాలని అమెరికా పన్ను శాఖ (ఐఆర్ఎస్) ప్రయత్నిస్తోంది. 2005లో ఆప్షన్లు మంజూరు చేసినప్పుడు జుకర్‌బర్గ్ కోడ్ రాస్తున్నారని మెటా వాదిస్తోంది. ఈ కేసుపై పన్ను కోర్టు ఇంకా తీర్పు ఇవ్వలేదు.

దీనికి తోడు, మెటా తన ఏఐ డేటా సెంటర్లను పన్ను అవసరాల కోసం "పైలట్ మోడల్స్"గా, అంటే విఫలమయ్యే అవకాశం ఉన్న ప్రయోగాలుగా వర్గీకరిస్తోందని అమెరికా మీడియా నివేదికలు తెలిపాయి. దీనివల్ల ఏఐ చిప్‌ల కొనుగోళ్లపై పరిశోధన, ప్రయోగాల పన్ను రాయితీని సంస్థ పొందుతోంది. ఈ రాయితీతో మెటా పన్ను భారం 2023లో సుమారు 700 మిలియన్ డాలర్లు, 2024లో 2 బిలియన్ డాలర్లు తగ్గింది, 2025లో అది 3.9 బిలియన్ డాలర్లకు పెరిగింది. పరిశోధన, ప్రయోగాల రాయితీని 1981లో ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడానికి తెచ్చారు. సాధారణ వ్యాపార కార్యకలాపాలకు ఇది వర్తించదు.

మెటా తన పెట్టుబడిదారులకు మాత్రం ఏఐ పెట్టుబడులు తమ ప్రధాన వ్యాపారాన్ని వేగవంతం చేస్తున్నాయని చెబుతోంది. అదే సమయంలో పన్ను శాఖకు వాటిని ప్రయోగాలుగా చూపుతోందని విమర్శలు వస్తున్నాయి. సంస్థ సొంత ఫైలింగ్‌లోనే ఈ రాయితీల విషయంలో అనిశ్చితి ఉందని పేర్కొంది. 2026 జూన్ 30 నాటికి మెటా నమోదు చేసిన స్థూల గుర్తింపు పొందని పన్ను ప్రయోజనాలు 18.74 బిలియన్ డాలర్లకు చేరాయి. వీటిలో ఎక్కువ భాగం పరిశోధన రాయితీలు, విదేశీ అనుబంధ సంస్థలతో లావాదేవీల ధరల నిర్ణయంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఇవి ఐఆర్ఎస్ రద్దు చేసే ప్రమాదం ఉందని మాజీ పన్ను సలహాదారు లీసా డి సిమోన్ హెచ్చరించారు. ఈ వివాదంపై మెటా మరిన్ని వివరాలు వెల్లడించాల్సి ఉంది.