వైభవంగా.. "దేవదాసి" ఒడిస్సీ అభివ్యక్తి

హైదరాబాద్ సిటీ బ్యూరో, మేజర్ న్యూస్, (అక్టోబర్ 22): హైదరాబాద్ నగరంలోని మాదాపూర్ శిల్పారామం లో ఒడిసి నృత్య ప్రదర్శనలు అంగరంగ వైభవంగా సాగాయి. దేవదాసి కల్చరల్ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో నాట్య ప్రదర్శనలు అంబరాన్ని తాకాయి. గురు రోజులేని మహాపాత్ర ఆధ్వర్యంలో వారి శిష్య బృందం ఒడిసి కి సంబంధించిన పలు నృత్య ప్రదర్శనలను అద్భుతంగా నిర్వహించారు. కళాభిమానులను, కళాకారులను, వీక్షకులను గురు రోజలిన్ మహాపాత్ర శిష్యులు ఆద్యంతం అలరించారు. గురు రోజలిన్ మహాపాత్ర ఒడిసి నృత్య రూపకంలో అందెవేసిన వేసిన చేయి. దేశ విదేశాలలో వేలాది ప్రదర్శనలు ఇచ్చి పలువురు నృత్య నిపుణులచే శభాష్ అనిపించుకున్నారు. అంతే కాకుండా దేశ, విదేశాల వేదికలపై అలు పురస్కారాలు అందుకున్నారు.

దేవదాసి.. సంస్థ ఏర్పాటు..:ప్రసిద్ధ ఒడిస్సీ నృత్యకారిణి రోజలిన్ మహాపాత్ర దేవదాసి సంస్థను 2000 సంవత్సరంలో స్థాపించారు.
రొజలిన్ మహపాత్ర చిన్ననాటి నుంచే గురు బిచిత్ర నంద స్వైన్, గురు మనోరంజన్ ప్రధాన్ వద్ద ఒడిస్సీ నృత్యాన్ని అభ్యసించారు. అలాగే, ఒడిశా డాన్స్ అకాడమీలో దివంగత గురు పద్మశ్రీ గంగాధర్ ప్రధాన్, పద్మశ్రీ డాక్టర్ అరుణ మొహంతి వంటి ప్రసిద్ధ నృత్య నిపుణుల వద్ద కూడా శిక్షణ పొందారు.
రొజలిన్ మహపాత్ర ఈ రంగంలో సీనియర్ నృత్యకారిణిగా, నృత్య ఉపాధ్యాయురాలిగా గుర్తింపు పొందారు. ఆమె భారతదేశంలోనే కాకుండా విదేశాల్లో కూడా తన నృత్య ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. మహపాత్ర ఒడిశా దూరదర్శన్ కేంద్రంలో A’ గ్రేడ్ కళాకారిణిగా గుర్తింపు పొందారు. ముంబైలోని సూర్‌సింగార్ సంసద్ సంస్థ నుంచి శృంగారమణి పురస్కారాన్ని, రౌర్కెలాలోని నృత్యాంజలి సంస్థ నుంచి అర్పణ్ సన్మాన్ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. ఆమె దేశంలోనే కాకుండా విదేశాల్లో కూడా అనేక నృత్య ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు.

విస్తృత ప్రచారం..:దేవదాసి సంస్థ ఒడిస్సీ నృత్యాన్ని బోధించడం, ప్రోత్సహించడం, ప్రజల్లో విస్తృతంగా ప్రచారం చేయడం వంటి కార్యక్రమాల్లో నిమగ్నమై ఉంది. భారతదేశంలోనూ, విదేశాల్లోనూ ఒడిస్సీ నృత్యాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడంలో ఈ సంస్థ ప్రముఖ పాత్ర పోషించింది. ఈ సంస్థ అనుసరిస్తున్న విశిష్టమైన శిక్షణా విధానం ద్వారా యువ సోలో నృత్యకారులు (ఒంటరిగా నృత్యం చేసేవారు) తయారయ్యారు. అలాగే, వినూత్నమైన సమూహ నృత్య రూపకాలు కూడా రూపొందించబడ్డాయి.

భో శంభో.. శివుని ప్రార్థన
ఈ నృత్య ప్రదర్శనలో భక్తుడు పరమశివుడిని ప్రార్థిస్తూ, ఆయనను స్తుతిస్తాడు.
“జయహో! ఓ శంభూ ప్రభూ!”
స్వయంభువు అంటే తనంతట తానే ఆవిర్భవించినవాడు, ఎవరి ద్వారా సృష్టించబడని వాడు అని అర్థం. భక్తుడు శివుడిని స్వయంభువుగా సంబోధిస్తాడు. శివుడిని గంగాధరుడు అని కూడా పిలుస్తారు. ఎందుకంటే ఆయన తన జటాజూటంలో పవిత్ర గంగానదిని ధరించి ఉంటాడు. భక్తుడు ఆ కరుణామయుడైన శివుడిని ప్రార్థిస్తూ ఇలా వేడుకుంటాడు. 
“ఓ దయామయుడా! దుఃఖమనే సముద్రం నుంచి, ఈ ప్రాపంచిక బంధాల నుంచి నన్ను విముక్తుడిని చేయుము.”
శివుడు మూడు గుణాలైన సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే గుణాలకు అతీతుడు. అంటే ఈ మూడు గుణాల ప్రభావానికి లోనుకాని పరమాత్ముడు.
ఆయన కాలానికి కూడా అతీతుడు. గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అనే కాల పరిమితులను ఆయన అధిగమించినవాడు. అలాగే, పరిమితమైన సమస్త వస్తువులు, విషయాలకు అతీతుడు. ఆయన అనంతుడు, పరమానంద స్వరూపుడు, అద్భుతమైన దివ్య స్వరూపం కలిగినవాడు.
ఆయన ఎల్లప్పుడూ ఒకే విధంగా ఉండే నిత్యమైన లింగ స్వరూపుడు.
మతంగ ముని కూడా ఆ పరమశివుడిని ఆరాధించారు. శివుడు నిత్యుడైన నాట్యప్రభువు కూడా. అంటే ఆయన సర్వకాలాల్లోనూ నృత్యానికి అధిపతిగా పూజించబడతాడు.

నృత్య ప్రదర్శన వివరాలు..
సంగీత స్వరరచన: పండిట్ ఓ. ఎస్. అరుణ్
* ఈ ప్రదర్శనకు సంగీత పునః స్వర రచన: డాక్టర్ సచికాంత నాయక్
* లయ నిర్మాణం: గురు బిజయ్ కుమార్ బారిక్
* నృత్య రూపకల్పన: రొజలిన్ మహాపాత్ర 
* కళాకారులు: అనుష్క, సలోని, అర్పిత, పల్లవి, సాయి స్నేహ, సాయి శ్రద్ధ

పల్లవి...
రాగం: జనసమ్మోహిని
తాళం: ఏక తాళం
సంగీత స్వరరచన: గురు సుకాంత కుమార్ కుండు
లయ నిర్మాణం: గురు శ్రీ బిజయ్ కుమార్ బారిక్
నృత్య రూపకల్పన: రొజలిన్ మహాపాత్ర 
పల్లవి అంటే ఏమిటి?
పల్లవి అనేది భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య సంప్రదాయంలో, ముఖ్యంగా ఒడిస్సీ నృత్యంలో, సంగీతం మరియు లయకు అనుగుణంగా నృత్య కదలికలను ప్రదర్శించే ఒక నృత్య రూపం.
ఈ ప్రదర్శనలో పేర్కొన్న జనసమ్మోహిని రాగం, ఏక తాళం ఆధారంగా నృత్యాన్ని రూపొందించారు.

యుగే యుగే జగన్నాథ..
యుగయుగాలలో జగన్నాథ స్వామి, ఈ భాగంలో జగన్నాథ స్వామి వివిధ యుగాల్లో వివిధ అవతారాల్లో అవతరించి, తన భక్తులను అనుగ్రహించిన విధానాన్ని వివరిస్తారు. జగన్నాథ స్వామి ఈ ప్రపంచానికి సృష్టికర్తగా వర్ణించబడ్డారు. ఆయన ప్రతి యుగంలోనూ వివిధ అవతారాలను ధరించారు.

త్రేతాయుగంలో శ్రీరాముడు
త్రేతాయుగంలో జగన్నాథ స్వామి శ్రీరాముడి రూపంలో అవతరించారు. శ్రీరాముని పాదస్పర్శతో ఒక రాయి అందమైన స్త్రీగా మారింది. ఆ సమయంలో పడవ నడిపే వ్యక్తి శ్రీరాముడిని నది అవతలి ఒడ్డుకు తీసుకెళ్లడానికి అంగీకరించలేదు. అయితే, శ్రీరామచంద్రుడు తన భక్తుని ఆందోళనను అర్థం చేసుకుని, తన పాదాలను కడగమని అతనికి ఆదేశించారు.
శ్రీరాముని పవిత్రమైన పాదాలను తాకిన తరువాత, ఆ పడవ నడిపే వ్యక్తి భావోద్వేగానికి లోనై ఆనందభాష్పాలు రాల్చాడు.

ద్వాపర యుగంలో శ్రీకృష్ణుడు
అదే విధంగా, ద్వాపర యుగంలో కురుసభలో ద్రౌపదికి అవమానం జరిగినప్పుడు, దుశ్శాసనుడు ఆమె వస్త్రాలను తొలగించడానికి ప్రయత్నించాడు.
ఆ క్లిష్ట సమయంలో శ్రీకృష్ణుడు ఆమెను రక్షించాడు. ఆమెకు కోట్లాది వస్త్రాలను ప్రసాదించి, ఆమె వస్త్రాపహరణం జరగకుండా కాపాడాడు.
ఈ సంఘటన ద్వారా శ్రీకృష్ణుడు తన భక్తులను ఎలాంటి విపత్కర పరిస్థితుల్లోనైనా రక్షిస్తాడనే విషయం తెలియజేయబడింది.

కలియుగంలో జగన్నాథ స్వామి
కలియుగంలో కూడా జగన్నాథ స్వామి ప్రపంచ సృష్టికర్తగా, సమస్త జీవులపై తన అనుగ్రహాన్ని కురిపించే దైవంగా వర్ణించబడ్డారు.
ఆయన జీవులందరినీ భక్తి అనే రంగుతో రంగరించారు. అంటే, భక్తి భావాన్ని ప్రతి జీవిలోనూ నింపారు.
కొన్నిసార్లు ఆయన తన భక్తుడైన సాలబేగ్ ప్రార్థనలను ఆలకిస్తారు. మరికొన్నిసార్లు దాసియా బౌరి సమర్పించిన కొబ్బరికాయను స్వీకరిస్తారు.
ఈ ఉదాహరణలు భగవంతుడు తన భక్తుల కులం, స్థితి, సామాజిక నేపథ్యం వంటి భేదాలకు అతీతంగా వారి భక్తిని స్వీకరిస్తాడనే భావాన్ని తెలియజేస్తాయి.

ముగింపు భావం
అందువల్ల జగన్నాథ స్వామి ఆయనే శ్రీరాముడు, ఆయనే శ్రీకృష్ణుడు, ఆయనే జగన్నాథుడు.
వివిధ యుగాల్లో ఆయన ధరించిన రూపాలు వేరైనా, దైవ స్వరూపం ఒక్కటే. ఆయన తన దివ్య సంకల్పం ప్రకారమే సమస్త కార్యాలను నిర్వహిస్తాడు. భగవంతుడు భక్తులకు చెందినవాడు; భక్తులు కూడా భగవంతునికి చెందినవారు.
ఈ విధంగా భగవంతునికి, భక్తులకు మధ్య ఉన్న విడదీయలేని అనుబంధాన్ని ఈ నృత్య ప్రదర్శన తెలియజేస్తుంది.

నృత్య ప్రదర్శన వివరాలు...
* సంగీత స్వర రచన: డాక్టర్ సచికాంత నాయక్
* లయ నిర్మాణం: గురు ధనేశ్వర్ స్వైన్
* నృత్య రూపకల్పన: రొజలిన్ మహాపాత్ర
* కళాకారులు: రొజలిన్ మహాపాత్ర, అనుష్క, సలోని, అర్పిత, పల్లవి, సాయి స్నేహ, సాయి శ్రద్ధ