ఐడీబీఐ బ్యాంక్ వాటా విక్రయంపై దేశంలో తీవ్ర చర్చ

Slug: 

సూర్య బిజినెస్ డెస్క్, ముంబై: ఐడీబీఐ బ్యాంక్‌లో మెజారిటీ వాటా విక్రయానికి కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం తెలపడంతో దేశవ్యాప్తంగా బ్యాంకింగ్, రాజకీయ, ఆర్థిక వర్గాల్లో తీవ్ర చర్చ మొదలైంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం (30.48%), ప్రభుత్వ రంగ బీమా దిగ్గజం ఎల్ఐసీ (30.24%) సంయుక్తంగా తమకున్న 60.72 శాతం నియంత్రణ వాటాను కెనడాకు చెందిన బిలియనీర్ ప్రేమ్ వత్స సారథ్యంలోని 'ఫెయిర్‌ఫాక్స్ ఫైనాన్షియల్ హోల్డింగ్స్' (Fairfax)కు దాదాపు రూ. 52,878 కోట్లకు విక్రయించేందుకు మార్గం సుగమమైంది.

పైకి ఇది సాధారణ బ్యాంక్ వాటా విక్రయంగా కనిపించినప్పటికీ, దీని చుట్టూ ఇంతటి చర్చ మరియు తీవ్ర ఆందోళనలు చెలరేగడానికి పలు బలమైన చారిత్రక, ఆర్థిక, రాజకీయ కారణాలు ఉన్నాయి:

1. బ్యాంకింగ్ చరిత్రలోనే తొలి ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంక్ ప్రైవేటీకరణ:
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత ఒకప్పుడు ప్రభుత్వ రంగ డెవలప్‌మెంట్ ఫైనాన్స్ సంస్థగా ప్రారంభమై, ఆపై వాణిజ్య బ్యాంకుగా మారిన కీలక బ్యాంకును విదేశీ ప్రైవేట్ సంస్థకు అప్పగించడం భారతదేశ బ్యాంకింగ్ చరిత్రలోనే మొదటిసారి. 1969లో ఇందిరాగాంధీ హయాంలో జరిగిన బ్యాంకుల జాతీయకరణ తర్వాత, పూర్తిస్థాయి ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకింగ్ ఆస్తులను ప్రైవేటీకరించే దిశగా కేంద్రం వేసిన తొలి భారీ అడుగు ఇదే. భవిష్యత్తులో ఇతర ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల ప్రైవేటీకరణకు ఇదొక నమూనాగా (టెస్ట్ కేస్) మారనుందనే అంశంపైనే అందరి దృష్టీ నెలకొంది.
2. వేల కోట్ల ప్రజాధనంతో లాభాల్లోకి.. ఇప్పుడే అమ్మకమా?:
2017లో భారీ నిరర్థక ఆస్తులు (NPAలు), నష్టాల కారణంగా ఆర్బీఐ ఐడీబీఐ బ్యాంక్‌ను తీవ్రమైన పీసీఏ (Prompt Corrective Action) ఆంక్షల పరిధిలోకి నెట్టింది. ఆ సమయంలో బ్యాంక్‌ను గట్టెక్కించేందుకు ప్రభుత్వంతో పాటు ఎల్‌ఐసీ ద్వారా దాదాపు రూ. 26,000 కోట్లకు పైగా పాలసీదారుల ప్రజాధనాన్ని రీక్యాపిటలైజేషన్ రూపంలో కుమ్మరించారు. ఉద్యోగుల శ్రమ, ప్రజల మూలధనంతో బ్యాంక్ నష్టాల నుంచి బయటపడి, రికార్డు లాభాలను నమోదు చేస్తున్న ప్రస్తుత తరుణంలో.. దీనిని ప్రైవేట్ వ్యక్తులకు ఎందుకు కట్టబెడుతున్నారంటూ ప్రతిపక్షాలు, ఉద్యోగ సంఘాలు నిలదీస్తున్నాయి.
3. వాల్యుయేషన్, బిడ్డింగ్ ప్రక్రియపై రాజకీయ దుమారం:
తొలి రౌండ్ బిడ్డింగ్‌లో నిర్ణయించిన రిజర్వ్ ధర (ఒక్కో షేరుకు రూ. 94.42) కంటే తక్కువగా.. రెండో విడతలో రూ. 81 చొప్పున కోట్ చేసిన ఫెయిర్‌ఫాక్స్‌కు బ్యాంక్‌ను కట్టబెట్టడంపై తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. బ్యాంక్ విలువను తగ్గించి అమ్మేస్తున్నారని లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ సహా విపక్షాలు కేంద్రాన్ని తీవ్రంగా విమర్శిస్తుండగా; ప్రభుత్వం మాత్రం పారదర్శక పద్ధతిలోనే, తాజా స్వతంత్ర వాల్యుయేషన్ (రూ. 75.99) కంటే అధిక ధరకే డీల్ కుదిరిందని సమర్థించుకుంటోంది.
4. ఉద్యోగుల సమ్మె – ఉద్యోగ భద్రతపై ఆందోళన:
బ్యాంక్ ప్రైవేటీకరణ నిర్ణయాన్ని నిరసిస్తూ యునైటెడ్ ఫోరం ఆఫ్ ఐడీబీఐ ఆఫీసర్స్ అండ్ ఎంప్లాయీస్ ఆధ్వర్యంలో ఉద్యోగులు దేశవ్యాప్త నిరసనలకు, సమ్మెకు దిగారు. ప్రైవేట్ యాజమాన్యం చేతుల్లోకి వెళ్లాక ఉద్యోగ భద్రత, రిజర్వేషన్ల అమలు, సేవా నిబంధనలు ఏమవుతాయన్నది ఉద్యోగ వర్గాల్లో తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఎనిమిదేళ్ల తర్వాత వార్షిక పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (డిజిన్వెస్ట్‌మెంట్) లక్ష్యాన్ని అధిగమించేందుకు ఈ డీల్ ఊతమిచ్చినప్పటికీ, బ్యాంకింగ్ రంగ సంస్కరణలు, విదేశీ యాజమాన్యం మరియు ప్రజా ఆస్తుల రక్షణ కోణంలో ఐడీబీఐ బ్యాంక్ డీల్ ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా కేంద్ర బిందువుగా మారింది.