శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాల చారిత్రక వైభవం.. శాసనాలు చెప్పే అరుదైన విశేషాలు

సూర్య ఆధ్యాత్మిక డెస్క్: తిరుమలలో అత్యంత వైభవంగా జరిగే శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాలు కేవలం తొమ్మిది రోజుల పండుగ మాత్రమే కాదు, ఇవి వెయ్యేళ్లకు పైగా అచంచలమైన భక్తితో కొనసాగుతున్న దివ్య ఆధ్యాత్మిక ఉత్సవాలు. ధ్వజారోహణం నుంచి చక్రస్నానం వరకు, ఉదయం-సాయంత్రం జరిగే వైభవోపేతమైన వాహన సేవల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తుల గోవింద నామస్మరణ వరకు ప్రతి క్షణం అద్భుతంగా సాగుతుంది. నేడు మనం తిలకిస్తున్న ఈ బ్రహ్మోత్సవ వైభవం ఒక్కరోజులో రూపుదిద్దుకున్నది కాదు. శతాబ్దాలుగా రాజులు, రాణులు, సామంతులు, అధికారులు అందించిన దానధర్మాలు, ఆగమ సంప్రదాయాలు ఈ రూపం సంతరించుకోవడానికి కారణమయ్యాయి. ఈ ఉత్సవాల చరిత్రకు పురాణాలతో పాటు తిరుమల ఆలయ గోడలపై చెక్కిన శాసనాలు అత్యంత విలువైన చారిత్రక ఆధారాలుగా నిలుస్తున్నాయి.

పురాణ ప్రాశస్త్యం ప్రకారం శ్రీనివాసుడు వెంకటాద్రిపై అవతరించిన సందర్భంగా బ్రహ్మదేవుడే స్వయంగా తొలిసారిగా ఈ ఉత్సవాలను నిర్వహించాడని, అందుకే వీటికి బ్రహ్మోత్సవాలు అనే పేరు వచ్చిందని ప్రతీతి. ఇక చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం సామాన్య శకం 966వ సంవత్సరం ఒక కీలక మైలురాయిగా నిలిచింది. పల్లవ రాజవంశానికి చెందిన రాణి సామవై పెరుందేవి శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారికి ఒక అడుగు వెండి భోగ శ్రీనివాసమూర్తి విగ్రహాన్ని సమర్పించడంతో పాటు, ఉత్సవాల నిర్వహణకు భూములను దానం చేసినట్లు మొదటి ప్రాకారంలోని ఉత్తర గోడపై ఉన్న శాసనం ద్వారా తెలుస్తోంది. ఆ కాలంలోనే పెరటాసి, మార్గశిర మాసాలలో ఉత్సవాలు నిర్వహించినట్లు ఈ శాసనాలు స్ప చేస్తున్నాయి. ఆరంభ కాలంలో ఉత్సవాల నిర్వహణకు అవసరమైన నిధులను సమకూర్చడానికి రాజులు భూములు, బంగారాన్ని విరాళంగా ఇచ్చేవారు.

కాలక్రమేణా చోళ మరియు యాదవరాయుల కాలంలో ఈ ఉత్సవాల సంఖ్య మరింత పెరిగింది. పాంగుని, చిత్తిరై, ఆడి బ్రహ్మోత్సవాలు ఇలా వివిధ కాలాల్లో కొత్తగా చేరడంతో విజయనగర సామ్రాజ్యం నాటికి సంవత్సరానికి పది బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించే స్థాయికి ఈ సంప్రదాయం విస్తరించింది. ముఖ్యంగా విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 1513లో తన జన్మమాసమైన తై మాసంలో కొత్త బ్రహ్మోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. అలాగే సుమారు 1339 నాటికి శ్రీ మలయప్ప స్వామి శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా ఉత్సవ మూర్తులుగా మారుతూ నేటి వాహన సేవలకు ప్రాతిపదిక ఏర్పడింది. విజయనగర రాజుల కాలంలో ఆలయానికి అపారమైన ఆభరణాలు, రత్నాలు సమర్పించడంతో పాటు ఉత్సవాల వైభవం మరింత ఇనుమడించింది.

తదనంతరం 1843 నుంచి హాథీరామ్‌జీ మఠం మహంతుల ఆధ్వర్యంలో నడిచిన ఆలయ పరిపాలన, 1933లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలు (TTD) ఏర్పడిన తర్వాత పూర్తిస్థాయి వ్యవస్థీకృత రూపం సంతరించుకుంది. బ్రిటిష్ కాలంలోనూ, ఆ తర్వాత స్వతంత్ర భారతదేశంలోనూ ఈ ఉత్సవాల నిర్వహణలో అనేక ఆధునిక మార్పులు వచ్చాయి. నేడు టీటీడీ ఆధ్వర్యంలో లక్షలాది మంది భక్తుల రాకపోకలకు తగినట్లుగా వసతి, భద్రత, అన్నప్రసాదం, వైద్య సేవలు మరియు ప్రత్యక్ష ప్రసారాలతో ఈ మహోత్సవం ప్రపంచవ్యాప్తంగా అద్భుతంగా నిర్వహించబడుతోంది. వెయ్యేళ్లకు పైగా చరిత్ర కలిగిన ఈ దివ్య ఉత్సవ సంప్రదాయం శాసనాల ద్వారా తన చారిత్రక ప్రాధాన్యతను చాటుకుంటూ భక్తులకు నిత్య చైతన్యాన్ని పంచుతోంది.