థాయిలాండ్ - కంబోడియా సముద్ర వివాదం

సింగపూర్: థాయిలాండ్ మరియు కంబోడియా మధ్య థాయిలాండ్ గల్ఫ్‌లోని లాభదాయకమైన సముద్ర ప్రాంతంపై దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ప్రాదేశిక వివాదం ఇప్పుడు ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ముందుకు చేరింది. సుమారు $300 బిలియన్ల విలువైన భారీ ఇంధన నిల్వలు ఉన్నట్లు భావిస్తున్న 27,000 చదరపు కిలోమీటర్ల వివాదాస్పద సముద్ర ప్రాంతంపై ఇరు దేశాల మధ్య కొత్తగా దౌత్యపరమైన పోరు మొదలైంది. మరొక సైనిక ఘర్షణను నివారించే లక్ష్యంతో రెండు దేశాలు సెప్టెంబర్ 15న సింగపూర్‌లో ఐక్యరాజ్యసమితి మద్దతుతో అధికారిక రాజీ ప్రక్రియను ప్రారంభించాయి.

ఈ సముద్ర గర్భంలో దాదాపు 12 ట్రిలియన్ క్యూబిక్ అడుగుల సహజ వాయువు, 700 మిలియన్ బ్యారెళ్ల ముడి చమురు నిల్వలు ఉన్నాయని భూగర్భ శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఇరు దేశాల ఇంధన భద్రతకు, ఆర్థిక రంగానికి ఈ వనరులు అత్యంత కీలకమైనవిగా మారాయి. ఈ వివాద పరిష్కారానికి 2001లో కుదిరిన ఎం.ఓ.యు.-44 (MOU-44) ఒప్పందాన్ని, ఎలాంటి పురోగతి లేదనే కారణంతో 2026 మే నెలలో థాయిలాండ్ రద్దు చేసింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా ఐక్యరాజ్యసమితి సముద్ర చట్టం (UNCLOS) కింద ఉన్న తప్పనిసరి రాజీ నిబంధనను అమలు చేస్తూ కంబోడియా, థాయిలాండ్‌ను చర్చల బల్ల వద్దకు తీసుకొచ్చింది.

చర్చల ప్రారంభంలోనే ఇరు దేశాల దౌత్య ప్రతినిధుల మధ్య తీవ్ర స్థాయిలో విమర్శలు చోటుచేసుకున్నాయి. కంబోడియా విదేశాంగ మంత్రి ప్రాక్ సోఖోన్ మాట్లాడుతూ, ఈ ప్రాంతంలో శాంతి, స్థిరత్వం మరియు భవిష్యత్ తరాల అభివృద్ధి కోసమే తాము శాంతియుత పరిష్కారాన్ని కోరుకుంటున్నామని తెలిపారు. ఈ రాజీ ప్రక్రియను ఉద్రిక్తతలను పెంచే చర్యగా కాకుండా, ఇరు దేశాల మధ్య విశ్వాసాన్ని పునర్నిర్మించే సాధనంగా భావిస్తున్నామని పేర్కొన్నారు. అయితే థాయిలాండ్ విదేశాంగ మంత్రి సిహాసక్ ఫువాంగ్‌కెట్కియో ఈ ఆరోపణలను తీవ్రంగా ఖండించారు. కంబోడియా అంతర్జాతీయ వేదికలపై తప్పుడు కథనాలను ప్రచారం చేస్తూ, బాధితురాలిగా నటిస్తోందని, ద్వైపాక్షిక చర్చలకు సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ కంబోడియా వాటిని విస్మరించిందని విమర్శించారు.

మరోవైపు, ప్రసిద్ధ పర్యాటక ప్రాంతమైన 'కోహ్ కూడ్' (Koh Kood) ద్వీపంపై తమ భూ సార్వభౌమాధికారం చర్చలకు అతీతమైనదని థాయిలాండ్ స్పష్టం చేసింది. 1972 నుండి కంబోడియా ఈ ద్వీపంపై హక్కులను కోరుతున్నప్పటికీ, ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి చర్చల పరిధిలోకి రాదని బ్యాంకాక్ తేల్చిచెప్పింది. ఈ ఐక్యరాజ్యసమితి సయోధ్య కమిషన్ ఇచ్చే సూచనలు కట్టుబడి ఉండే తీర్పు కానప్పటికీ, 2018లో ఆస్ట్రేలియా - తైమూర్-లెస్టే సరిహద్దు వివాదాన్ని పరిష్కరించిన తరహాలోనే ఈ సమస్యను కూడా ముగించాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు. 2025 నాటి సరిహద్దు యుద్ధ ఛాయల నుంచి బయటపడి, ఈ వివాదాస్పద జల ప్రాంతాన్ని ఇరు దేశాలు ఉమ్మడి ఆర్థిక సంపదగా మార్చుకుంటాయో లేదో వేచి చూడాలి.