సూర్య ఆధ్యాత్మిక డెస్క్: హిందూ సనాతన ధర్మంలో నిర్మించే ప్రతి దేవాలయం ముందూ అత్యంత ఎత్తైన ధ్వజస్తంభం దర్శనమిస్తుంది. ఆలయంలోకి ప్రవేశించే ప్రతి భక్తుడు ముందుగా ధ్వజస్తంభానికి సాష్టాంగ నమస్కారం ఆచరించిన తర్వాతే మూలవిరాట్టు దర్శనానికి వెళ్లడం యుగయుగాలుగా వస్తున్న ఒక పవిత్ర సంప్రదాయం. అయితే అసలు దేవాలయాల ముంగిట ధ్వజస్తంభాన్ని ఎందుకు ప్రతిష్ఠిస్తారనే విషయం వెనుక మహాభారత కాలం నాటి అశ్వమేధ యాగ పర్వంలో చోటుచేసుకున్న ఒక అద్భుతమైన పరోపకార త్యాగగాథ దాగి ఉంది. పురాణాల ప్రకారం మణిపుర పాలకుడైన మయూరధ్వజ మహారాజు ఆచరించిన మహోన్నత దానగుణానికి, ఆయన నిస్వార్థ భక్తి ప్రపత్తులకు మెచ్చిన శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు అనుగ్రహించిన దివ్య వరమే నేటి ఆలయాల ముందరి ధ్వజస్తంభం.
కురుక్షేత్ర మహాసంగ్రామం ముగిసిన అనంతరం పాండవుల సార్వభౌమత్వ స్థాపన కోసం ధర్మరాజు అశ్వమేధ యాగాన్ని సంకల్పించారు. యాగ సంరక్షణ బాధ్యతలను అర్జునుడు భుజానికెత్తుకోగా, యాగ రథాశ్వం వివిధ రాజ్యాలను దాటుకుంటూ చివరకు మణిపుర రాజ్యానికి చేరుకుంది. ఆ రాజ్య పాలకుడు మయూరధ్వజుడు సాక్షాత్తూ శ్రీకృష్ణుడి పరమ భక్తుడే కాక అపర దానకర్ణుడిగా ఖ్యాతిగాంచిన మహావీరుడు. ఆయన కుమారుడైన తామ్రధ్వజుడు పాండవుల యాగాశ్వాన్ని బంధించడంతో భీమార్జునులు, నకుల సహదేవులతో ఘోర యుద్ధం జరిగింది. ఆ పోరులో తామ్రధ్వజుని అసాధారణ పరాక్రమం ముందు పాండవ సోదరులు ఓటమి పాలయ్యారు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న ధర్మరాజు స్వయంగా యుద్ధ రంగానికి బయలుదేరగా, శ్రీకృష్ణుడు జోక్యం చేసుకుని మయూరధ్వజుని భుజబలంతో కాకుండా కేవలం ఆయన అచంచల దానశీలతతో మాత్రమే జయించగలమని చెప్పి ధర్మరాజును శాంతింపజేశారు.
అనంతరం శ్రీకృష్ణుడు, ధర్మరాజులిద్దరూ వృద్ధ బ్రాహ్మణుల వేషంలో మణిపుర రాజసభకు అతిథులుగా వెళ్లారు. అతిథిసేవయే పరమావధిగా భావించే మయూరధ్వజుడు వారికి సాదర స్వాగతం పలికి ఏమి కావాలో కోరుకోమని అర్ధించాడు. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు ఒక కల్పిత వృత్తాంతాన్ని చెబుతూ తాము వస్తుండగా అరణ్యంలో ఒక నరభక్షక సింహం తమ కుమారుడిని పట్టుకుందని, ఆ బాలుడిని ప్రాణాలతో విడిచిపెట్టాలంటే మణిపుర పాలకుడైన మయూరధ్వజుని శరీరంలో సగభాగాన్ని ఆహారంగా ఇవ్వాలని ఆ మృగరాజు షరతు విధించిందని వివరించారు. పరాయి బాలుడి ప్రాణాలను కాపాడేందుకు మయూరధ్వజుడు ఏమాత్రం సంశయించకుండా తన దేహంలో సగభాగాన్ని త్యాగం చేయడానికి తక్షణమే అంగీకరించాడు. అయితే ఆ శరీరాన్ని ఆయన భార్యాపుత్రులే స్వయంగా కోసి ఇవ్వాలనే కఠిన నిబంధనను కూడా బ్రాహ్మణ రూపంలో ఉన్న కృష్ణుడు విధించగా, దానికి కూడా ఆ రాజ కుటుంబం గుండె నిబ్బరం చేసుకుని సిద్ధమైంది.
మయూరధ్వజుని శరీరాన్ని ఆయన కుమారుడు, భార్య రంపంతో కుడివైపు నుంచి కోస్తున్న తరుణంలో ఆయన ఎడమ కంటి నుంచి అకస్మాత్తుగా కన్నీరు కారడం ధర్మరాజు గమనించారు. బాధపడుతూ ఇచ్చే దానం తమకు వద్దని ధర్మరాజు తిరస్కరించగా, మయూరధ్వజుడు చేతులు జోడించి తాను బాధతో కన్నీరు కార్చడం లేదని వివరించాడు. తన శరీరంలోని కుడి భాగం ఒక పసి బాలుడి ప్రాణాన్ని నిలబెట్టే పరోపకారానికి ఉపయోగపడుతుంటే, అటువంటి పుణ్యకార్యానికి తాను ఉపయోగపడలేకపోతున్నానని బాధతో తన ఎడమ భాగం కన్నీరు పెడుతోందని వినమ్రంగా బదులిచ్చాడు. ఆ మాటలు విని ఆశ్చర్యచకితులైన శ్రీకృష్ణుడు, ధర్మరాజులు ఆయన అద్భుత దానగుణానికి ముగ్ధులై తమ నిజరూపాలను సాక్షాత్కరింపజేశారు.
మయూరధ్వజుని నిస్వార్థ త్యాగానికి అమితానందం చెందిన పరమాత్ముడు ఏదైనా వరం కోరుకోమనగా, అశాశ్వతమైన తన శరీరం నశించినా తన ఆత్మ మాత్రం ఎల్లప్పుడూ లోక కళ్యాణార్థం పరోపకారానికి ఉపయోగపడుతూ నిత్యం భగవత్ సాన్నిధ్యంలో ఉండేలా ఆశీర్వదించాలని మయూరధ్వజుడు వేడుకున్నాడు. దానికి పరవశించిన శ్రీకృష్ణుడు భూలోకంలో వెలసే ప్రతి దేవాలయం ముందూ నీ త్యాగానికి ప్రతీకగా నీ పేరు మీదే ధ్వజస్తంభాలు వెలుస్తాయని అనుగ్రహించాడు. భక్తులు ఆలయంలోకి అడుగుపెట్టగానే ముందుగా ధ్వజస్తంభానికి ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు ఆచరించిన అనంతరమే గర్భగుడిలోని మూలవిరాట్టును దర్శించుకోవాలని ఆనాడే శాసించారు. ధ్వజస్తంభంపై వెలిగించే దీపం చీకటిలో బాటసారులకు మార్గదర్శనం చేస్తుందని, సమస్త ప్రాణుల్లోని అహంకారాన్ని త్యజించి దైవత్వంలో లీనం కావాలనే మహోన్నత సందేశాన్ని ఈ ధ్వజస్తంభం గుర్తుచేస్తుంది. కాబట్టి ఇంతటి దివ్య చరిత్ర కలిగిన ధ్వజస్తంభం నీడ ఇళ్లపై పడకూడదంటూ కొందరు ప్రచారం చేసే విషయాలు కేవలం అపోహలు మాత్రమేనని, ధ్వజస్తంభం సమస్త పాపాలను హరించి శుభాలను చేకూర్చే సాక్షాత్ దైవ స్వరూపమని పండితులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
